Photo courtesy of Museo ni Miguel Malvar
Sa mga pahina ng kasaysayan ng Pilipinas, madalas na nagtatapos ang kuwento ng Digmaang Pilipino-Amerikano sa pagkabihag kay dating Pangulong Emilio Aguinaldo noong Marso 1901. Ngunit para sa mga taga-Batangas at sa mga masusing mag-aaral ng kasaysayan, may isang mahalagang kabanata na madalas makaligtaan.
Habang ang karamihan ay sumusuko at nawawalan ng pag-asa para sa bansa, isang magiting na tubong Santo Tomas ang tumayo upang pasanin ang rebolusyon—si Heneral Miguel Malvar. Itinuturing ng maraming mananalaysay na si Malvar ang huling heneral na sumuko sa mga dayuhang Amerikano at ang de facto na ikalawang pangulo ng Unang Republika.
Sa programang Iskultura, ikinuwento ni Ms. Ayesha Apostol, Officer-in-Charge ng Museo ni Miguel Malvar, kung sino at ano ang naging buhay ni Miguel Malvar.
Si Miguel Malvar ay isang Pilipinong heneral na ipinanganak noong September 27, 1865, sa Santo Tomas, Batangas. Bago pa man maging isang heneral, siya ay isang magsasaka at negosyante. Dahil sa angking galing, siya ay naging tenyente ni Aguinaldo, na siyang nanguna sa mga digmaan laban sa mga mananakop na Espanyol at Amerikano.
Ngunit nang umalingawngaw ang sigaw ng himagsikan noong 1896, hindi nag-atubili si Malvar na gamitin ang sariling yaman para pondohan ang lokal na sangay ng Katipunan. Ipinamalas din niya ang angking talino sa estratehiyang militar nang pamunuan ang isang maliit na pangkat. Dahil dito, mabilis siyang itinalaga ni Aguinaldo bilang heneral para sa rehiyon ng Batangas, Laguna, at Tayabas na kilala na ngayon bilang lalawigan ng Quezon.
Nang madakip si Aguinaldo noong 1901, marami sa mga opisyal ang nawalan ng pag-asa at sumuko. Ngunit bilang susunod na pinakamataas na pinuno, inako ni Malvar ang pamamahala ng buong hukbo. Dahil siya ang tumayong pinuno ng bansa sa panahong ito, itinuturing siya ng ilang mananalaysay bilang ikalawang Pangulo ng Unang Republika.
Upang mapuwersang sumuko si Malvar, ipinatupad ng mga Amerikano ang scorched earth policy kung saan sinunog ang mga pananim at ikinulong ang mga sibilyan sa mga kampo. Libo-libong Pilipino ang namatay sa gutom at sakit.
Dahil sa matinding pagdurusa ng kaniyang mga kababayan, nagpasya si Malvar na magpakumbaba. Noong Abril 16, 1902, opisyal siyang sumuko upang wakasan ang pagdanak ng dugo. Siya ang huling aktibong heneral ng bansa na sumuko sa mga dayuhan.
Matapos ang digmaan, tinanggihan ni Malvar ang matataas na posisyon sa gobyerno na inalok ng mga Amerikano at piniling bumalik sa tahimik na pagsasaka hanggang sa kaniyang pagpanaw noong 1911. Ang kaniyang buhay ay patunay na ang tunay na kabayanihan ay ang paninindigan para sa bayan sa gitna ng pinakamahirap na pagsubok.
Ang kuwento ni Heneral Miguel Malvar ay hindi kuwento ng pagkatalo. Ito ay kuwento ng isang lider na hindi nang-iwan sa gitna ng unos. Ipinapaalala nito sa atin na ang tunay na kabayanihan ay hindi lamang nasusukat sa ningning ng tagumpay, kundi sa lalim ng paninindigan at pagmamahal sa bayan hanggang sa huling sandali.
Bilang pagpupugay sa angking galing at tapang na ipinamalas ni Heneral Miguel Malvar, siya ay pinatuyuan ng isang museo na tinawag na “Museo ni Miguel Malvar,” na binubuo ng tatlong gallery na naglalaman ng ilan sa mga dating kagamitan ni Heneral Miguel Malvar sa Santo Tomas, Batangas, sa ilalim ng pangangalaga ng National Historical Commission of the Philippines (NHCP).
Bukas sa publiko ang Museo ni Miguel Malvar tuwing Martes hanggang Linggo, mula 9:00 AM hanggang 4:00 PM.
About the Author
